Anne-baba, çocuğunun bedensel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişiminde, temel becerileri edinmesinde, kişiliğinin şekillenmesinde, insan ilişkilerini öğrenmesinde, dünyayı keşfetmesinde çok önemli bir yere sahiptir. Etkili anne-babalık, anne-babanın çocuk yetiştirirken doğru iletişim yollarını seçmesi, uygun disiplin yöntemlerini uygulaması ve gerekli kuralları belirlemesi ile mümkündür. Bilinçli ve duyarlı anne babaların hedefi sağlıklı, huzurlu, mutlu, başarılı, duyarlı ve özgüvenli çocuklar yetiştirmek olduğundan, etkili ebeveynlik çok önemlidir. Etkili ebeveyn olamamak da bu anne babaların en büyük kaygısıdır.

Her anne-babanın ebeveynlik tutumu, çocuk yetiştirme yöntemi farklıdır. Anne-baba ebeveynlik tutumunu, çocuğunun gelişim ve olgunluk düzeyine, karakterine ve kişiliğine göre ayarlamalı, kendi doğrularını çocuğunun özelliklerine göre uyarlamalıdır. Evrensel olarak kabul edilmiş tek doğru ebeveynlik kalıbı olmamakla birlikte, anne babaların çocuk yetiştirirken dikkat etmeleri gereken temel ve değişmez kurallar vardır. Bunlar; çocuğunu koşulsuz sevmek, olduğu gibi kabul etmek, ona şefkat ve saygı ile yaklaşmak, onun kendisinden farklı bir birey olduğunu anlamak, ona sağlıklı, güvenli, huzurlu, düzenli ve kurallı bir ev ortamı sağlamak, onu yeteneklerini geliştireceği, yetersizliklerini gidereceği fiziksel ve sosyal bir çevrede büyütmektir.

Hoşgörülü, destekleyici ve güven verici olmak, etkili ebeveynlikte temel yöntemlerden biridir. Çocuğun fikir ve davranışlarına hoşgörülü olan, duygu ve düşüncelerini dışa vurmasını destekleyen, çocuğuna güvenen anne babalar, özsaygısı yüksek, iç denetimi güçlü, özgüveni gelişmiş, kendini değerli hisseden çocuklar yetiştirirler.

Çocuğu, keşfetmeye teşvik etmek, kendi benliğini oluşturmasına ve bağımsızlığını kazanmasına izin vermek, özgür kılmakla başıboş bırakmayı karıştırmamak, özgürlük sınırlarını net çizmek, kurallarda kararlı davranmak, etkili ebeveyn tutumunda esas olan kavramlardır. Unutulmamalıdır ki, sınırlar ve kurallar, çocuğu sevmemek, baskılamak, çocuğun özgürlüğünü kısıtlayarak yaratıcılığını yok etmek değil, aksine iyi-kötü, doğru-yanlış arasındaki farkı görmesi, karakterini oluşturması, iç disiplinini kazanması, sağlıklı sosyal ilişkiler kurabilmesi ve duygularını doğru tanımlayıp yansıtabilmesi için güvenli bir alan oluştururlar.

Etkili ebeveynlikte, çocuğun tüm ihtiyaçları geciktirilmeden şefkatle giderilir, çocuğa ne yaparsa yapsın sevildiği hissettirilir, gelişim seviyesine uygun sorumluluklar verilir, sorunlarını çözmesine imkan tanınır, bağımsız karar vermesi sağlanır, çocuğun gerçekleştirmesi için konulan hedefler yeteneklerine göre belirlenir, anne-baba-çocuk sürekli iletişim halindedir. Etkili ebeveynlikte, aile bireyleri birbirleriyle her şeyi konuşabilirler ve birbirlerini dinlerler, aile bireyleri birbirlerine karşı dürüst davranırlar.

Etkili ebeveynliğin seçildiği ailede yetişen çocuk, kendine ve ailesine güvenir, özgür ve bağımsız olur, sınırları bilir, sorumluluklarının bilincindedir ve sorumluluk alır, sosyal ve duygusal anlamda yeterlidir, kendine değer verir, yaşamı doğru algılar, bir şeyleri elde etmek için çabalaması gerektiğini kavrar, belirlediği hedefe ulaşmak için çaba harcar.

Sevgi, şefkat, ilgi, güven, sınır ve kural, iletişim, etkili ebeveynliğin temel kavramlarıdır. Bu kavramlar doğrultusunda büyüyen çocukların, -özel bir sorunları olmadıkça- güçlü, mücadeleci, güvenli, bağımsız, yaratıcı, güvenilir bireyler olma olasılıkları yüksektir.

Bu yazı çocuk gelişim sitesi ÇocukluDünya iş birliği ile hazırlanmıştır.

Çocuklarda tuvalet eğitimi

Tuvalet eğitimi bebeklik döneminden çıkan çocuğun erken çocukluk dönemine geçişi ile birlikte bağımsızlaşmanın önemli bir adımıdır. Tuvalet eğitimi 18- 36 ay dö...

Devamını oku