Bebeğinizin ilk 6 ay sadece anne sütüne veya mamaya ihtiyacı vardır. Yaklaşık 6 aylıkken, çoğu bebek çinko ve protein gibi diğer besinlerin yanı sıra daha fazla demire ihtiyaç duyar. Bebek anne karnındayken biriken demir depoları 6. ayda azalır. Vücutları besin açısından katı yiyeceklere gerek duyar. Ek gıdaya başlangıç ne zaman olmalıdır? Ek gıda sürecine hangi besinlerle başlanması gerekir? Bebeklerde ek gıda başlangıcında hangi besinlerden kaçınılmalıdır?
Bebeklerin yürümek veya konuşmak gibi yemek yemeyi öğrenirken de zamana ihtiyaçları vardır. Bebeklerde ek gıdaya süreci farklı yiyeceklerin tatlarına aşina olmayı da içerir. Bebekler büyüme ihtiyaçlarını karşılamak için anne sütü veya formül mamanın yanı sıra ek gıdalara da ihtiyaç duyarlar. Ek gıdaya geçişin amacı, bebeğinizin ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri almasıdır. Ek gıda geçiş süreci bu sebeple önemlidir.
Peki, ek gıdaya ne zaman başlanmalı? Her bebeğin gelişimi farklı olmakla birlikte, tüm bebekler 6 aylık olduklarında katı yiyeceklerden faydalanırlar. 1 yaşına kadar çeşitli yiyecekler tadarlar ve öğrenirler. Ek gıda sürecine başlamanın işaretleri nelerdir diye soracak olursanız bunları şöyle sıralayabiliriz: Bebeğiniz daha fazla yiyeceğe ihtiyacı olduğuna dair işaretler gösteriyorsa, oturabiliyorsa, dengesini sağlayabiliyorsa, başını çevirerek doyduğunu ifade edebiliyorsa, yemek sofrasına ilgi duyuyorsa katı gıdalara başlamanın zamanı gelmiş olabilir. Bebeğinizin artık katı gıdaya ihtiyacı olduğuna dair diğer işaretler düşük kilo alımı, emzirme sonrasında da aç görünmesidir. Çoğu bebek yaklaşık altı ayda katı yiyeceklere hazırdır. Dört aylık olana kadar katı gıdalar verilmemelidir. Bu yaşa kadar bebeğinizin sindirim sistemi ve böbrekleri anne sütü dışında yiyecekleri sindirecek kadar gelişmemiştir. Fiziki kontroller esnasında doktorunuzun uygun gördüğü vakitte, en erken 4. ayda çoğunlukla ise 6. ayda ek gıdaya başlayabilirsiniz.
Ek gıda konsepti anlaşıldıktan sonra bir de başlangıç zamanı belirlenmelidir. Peki, ek gıda başlangıç zamanı ne olmalıdır? Bebeğinizi yiyeceklerle tanıştırmak, bebeklerde ek gıda olarak adlandırılan yavaş ve kademeli bir süreçtir. Bebeğe verdiğiniz yiyeceklerin miktarı ona yönelik olmalıdır. Amaç, çocuğunuzun yardımsız yemeyi öğrenmesi ve yemeklere karşı iyi bir tutuma sahip olmasıdır. Ek gıda başlangıç döneminde yiyecekleri tekrar tekrar sunmaya devam ederseniz, çocuğunuz sonunda onları sevmeyi öğrenecektir. Sebzeler çiğ, haşlanmış veya rendelenmiş olarak servis edilebilir. Ek gıda sürecinde ilerleme kaydettikten sonra püre kıvamında et, meyve ve sebzeler ile mercimek gibi kuru baklagilleri tattırabilirsiniz. Bebeğinizin alerjisi olup olmadığını anlamak için yeni bir yiyecek denemeden önce 3 gün beklemeniz son derece önemlidir. Böyle alerji oluşması durumunda hangi gıdaya karşı olduğunu anlama fırsatınız olur.
Alerjik reaksiyona sebep olma ihtimali yüksek yiyecekleri ek gıda sürecinin başlangıcında sunmamanız önemlidir. Bunun için ek gıda listesi oluşturup hangi besinlerden uzak durulabileceğini not edebilirsiniz. Bu gıdalar fıstık, yumurta, inek sütü, deniz ürünleri ve buğdaydır. Gıda alerjisi konusunda endişeleriniz varsa, özellikle ailenizde alerjisi olan birisi varsa, doktorunuza danışabilir ve hazırladığınız ek gıda tablosu uygun mu değil mi öğrenebilirsiniz.
Ek gıdaya geçiş yaparken bir çay kaşığı ile ilk tadımı yaptırabilirsiniz. Daha sonra miktar kademeli olarak artırılabilir. Bebek yaklaşık altı aylık olduğunda günde iki veya üç öğün verilmesi uygundur. Bebek dokuz aylık olduğunda günde üç ile dört öğün ek gıda alabilir. Gerekirse bebeğinizin yaşına uygun olarak bir veya iki ara öğün de verilebilir. Anne sütü veya formül süt, bebeğinizin hala en önemli gıdasıdır. Emzirmeye devam etmeniz hem bebeğinizin sağlığı hem de süt üretiminizin sürmesi için son derece önemlidir.
Ek gıdaya başladığınızda bebeğiniz ihtiyaç duyduğu besinlerin çoğunu anne sütünden almaya devam edecektir. Bu nedenle az miktarda mama vermeniz yeterlidir. 9. aydan sonra üç öğün vermeye başlayabilirsiniz. Bebeğinizin yediği yiyecek miktarını yavaş yavaş artırmalısınız, böylece emzirmeyi azaltabilirsiniz. Başlangıçta püre gibi kolay yiyebileceği yumuşak gıdalar verilebilir. Bebeğinizin yeni gıdaları keşfetmesi için dokunmasına izin verebilir ve kendi başına yemesi için teşvik edebilirsiniz. Bir yetişkin parmağı büyüklüğündeki parçalar kendisinin tutarak yiyebilmesi için idealdir. Ayrıca çeşitli tatlar ve dokularla da tanıştırabilirsiniz. Başlangıçta püreler ve rendelenmiş meyveler verebilirsiniz. Boğulma gibi durumlara sebebiyet vermemek için yumuşak kıvamda olmasına ve daima gözetiminiz altında besinleri tüketmesine dikkat etmelisiniz.
- Bebeklerde ek gıdaya geçiş yaparken ilk olarak ne verilmesi gerektiğine dair kesin kurallar yoktur, ancak doktorunuzun tavsiyesine göre aşağıdaki üç gruptan yiyecek seçmek iyi bir fikirdir: Et, yumurta, balık, ceviz, yeşil yapraklı sebzeler, tahıllı bebek mamaları gibi demir açısından zengin besinler. Bu noktada tüm yiyecekleri doku olarak bebeğinizin yaşına uygun şekilde verdiğinizden emin olmanız önemlidir.
- Et, yumurta, yağlı balık, avokado, tatlı patates, beyaz patates, tam yağlı süt ürünleri veya muz gibi enerji verici gıdaları sunabilirsiniz. Bebekler çok hızlı büyürler ve mideleri çok küçük olduğundan başlangıçta çok fazla yiyemezler. Enerjisi yüksek gıdalar, alınması gereken kalori miktarını karşılar.
- Sebze ve meyvelerin farklı dokularını ve tatlarını tanıtmak için 6 ile 9 ay arasında kritik bir zaman aralığı vardır, bu nedenle çocuğunuza bu yiyecekleri sunarak kolayca kabul edeceği bu zamandan yararlanabilirsiniz.
Bebeklerde ek gıdaya geçiş yaparken kaçınmanız gereken gıdalar şunlardır:
- İlave şekerler ve kalorisiz tatlandırıcılar içeren yiyecekler
- Tuzlu ve baharatlı yiyecekler
- Pastörize edilmemiş süt
- Yoğurt veya peynir
- Bal
- Yumurta akı
- İnek sütü
- Kabuklu kuruyemişler
- Soya
- Çilek
- Domates
- Çikolata
Ek gıdaya başlangıç yaparken oldukça hassas davranmak gerekir. Doktorunuzdan bilgi almak ve iyi araştırma yapmak bebeğinizin sağlığı açısından önemlidir. Ek gıdaya geçiş yaparken aşağıdaki hususlara dikkat etmeniz faydalı olabilir:
- Ek gıdaya geçiş yaptıktan sonra anne sütü veya formül mama kullanımı bırakılmamalıdır.
- Çocuğunuzun rahat yiyebilmesi için pürüzsüz yuvarlak kenarlı küçük silikon kaşık kullanılmalıdır.
- İlk yiyecekler püre haline getirilmelidir.
- Demir eksikliğini önlemek için demir içeren besleyici yiyeceklerin verilmesi önerilir. Tahıllar, püre haline getirilmiş et, kuru baklagiller ve yumurta iyi bir demir kaynağıdır.
- Pirinç unlu mamalar başlangıç için iyi olabilir. Anne sütü, formül mama ya da kaynamış su ile karıştırarak hazırlayabilirsiniz.
- Ek gıdaya bir veya iki çay kaşığı ile başlayabilir, ardından üç veya dörde çıkarabilirsiniz. Bebeğinizin ihtiyacına göre öğün sayısını üçe kadar çıkarmanız mümkündür.
- Çeşitli sebze ve meyveler verilmelidir. Yeni yiyecek tattırmadan önce birkaç gün bekleyebilirsiniz.
li>Katı yiyecekleri tanıtmanın belirli bir sırası yoktur. Ancak başlamak için iyi bir pişmiş elma, armut, balkabağı, tatlı patates, havuç ve kabak gibi meyve ve sebzeler tercih edilebilir.
Alerji riski bulunan gıdaları verdikten sonra birkaç gün beklemek en iyisidir. Bebeğinizin alerjik reaksiyonu varsa, reaksiyona hangi gıdanın neden olduğunu belirlemek daha kolay olacaktır. Bebeğinizde yeni besine karşı alerjik reaksiyon oluşmadıysa besini öğünlerde sunmaya devam edebilirsiniz. Besin miktarını bir dahaki sefer kademeli şekilde artırarak verebilirsiniz. Yeni bir ek gıda denerken alerji riski olduğunu düşünüyorsanız fikir edinmek adına bebeğinizin dudağına temas ettirebilirsiniz. Yarım saat bekledikten sonra herhangi bir kızarıklık ve tahriş gözlemlemediyseniz gıdayı yedirebilirsiniz. Bununla birlikte alerji riski bulunan gıdaları sunmadan önce ve reaksiyon oluşması durumunda nasıl bir yol izlemeniz gerektiği hakkında çocuk doktorunuza danışmanız faydalı olabilir.
Unutma: her bebeğin cildi farklıdır. Emin olamadığında bebeğinin cildine uygun rutini cilt tiplerinden inceleyebilir ya da bir uzmana danışabilirsin.