Bebeklerde İlk Kelimeler

Bebekler ilk sesleri 3 ya da 6 aylık oldukları dönemde çıkarmaya başlar. Bu dönemde çıkardıkları sesler daha çok kolay söylenebilen p, m, b gibi dudak ünsüzlerinden oluşur. Bu yüzden bu dönemde telaffuzu kolay olan baba, mama gibi kelimeleri söylemeye başlarlar. 6 ve 9 ay arasındaki bebekler bu dönem içerisinde öğrendikleri, duydukları tüm kelimeleri daha sık kullanmaya çalışır. Günlük hayatının bir parçası haline gelen konuşma eylemini gerçekleştirmeye çalışır. Çocuk yemek yerken, oyun oynarken, su içerken, parkta oynarken çevresindeki tüm nesnelerin tanıtılması ve çocuğa tüm isimlerin anlaşılır şekilde tekrar edilmesi gerekir. Böylece bebek kelimelerini daha çabuk öğrenip ifade edebilir. Bebeklerin 6 aylıktan 18 aylığa kadar olan süre içerisinde anne ya da baba gibi kelimeleri söyleme olasılığı yüksektir.

Her bebeğin dil gelişimi farklı ilerler. Fakat genel olarak bebeklerin gelişim evrelerine göre söyledikleri ilk kelimeler birbirine benzer niteliktedir. Bebek, bebe, araba, baba, gel, dede, mama, evet, al, ben, hayır, bay bay gibi kelimeler bebeklerin söyledikleri ilk kelimeler arasında sayılır. Genetik ve fizyolojik yatkınlık sebebiyle bazı kelimeler bebekler tarafından daha erken söylenebilir. Bebekler bazen anlamsız sesler çıkarabileceği gibi bazı anlarda da tam yerinde sözcükler kullanabilir. Bebeğiniz kelime dağarcığını genişletmek için sizi model alacaktır. Bu bakımdan merhaba, günaydın, güle güle gibi günlük hayatta sıklıkla kullanılan kalıp ifadeleri ve cümleleri sık sık kullanabilir, oyunlarınızda bu sözcüklere yer verebilirsiniz. Gün içerisinde bebeği ile iletişim halinde olan, aktivitelerle zamanı zenginleştiren, bol bol göz teması kuran ebeveynler bebeği konuşmaya teşvik etmiş olur. Bu bebekler gelişimlerine bağlı olarak ilk sözcüklerini çok daha çabuk söyleyebilirler.

Bebeklerin dil gelişimini etkileyen bazı faktörler vardır. Bu faktörler işitme duyusu, cinsiyet, iletişim, fizyolojik durum ve aile yapısıdır. Bebeğin büyümüş olduğu sosyal çevre; ailenin sosyal, ekonomik ve kültürel durumu, bebeğin ruhsal durumu gibi konular bebeğin konuşması üzerinde rol oynayan diğer faktörlerdir. Bebeklerin dil gelişimini desteklemek için yapılması gerekenler şu şekilde sıralanabilir:

- Hayvanlar ve nesneler isimleri söylenerek çocuğa tanıtılmalıdır.

- Kavram kartları, kitaplar ya da resimlerden yararlanılarak nesne ve hayvanların nerede olduğu yönünde sorular sorularak çocuğun göstermesi istenebilir.

- Bebek bir şey gösterdiği zaman işaret dili ile iletişim kurmak yerine konuşmaya teşvik edilmelidir. Böylece bebek konuşmaya çalışacaktır.

- Ebeveynlerin bebeğin konuşmaya çalışmasına fırsat vermesi gerekir.

- Bebeğin yaşına uygun kitaplar okunmalıdır.

- Bebekle iletişim halinde olmak, bebekle sohbet etmek, bebeğin kelime dağarcığını geliştirir ve daha çok sesi tanımasına yardımcı olur. Bu yüzden bebekle daima iletişim kurulması oldukça önemlidir.

Bebeklerde ilk kelimeler duyulduğunda ebeveynler heyecanla bebeklerinin ne zaman konuşmaya başlayacağını merak ederler. Bebeğin konuşmaya başlayabilmesi için öncelikle konuşma ve dil gelişimini sağlıklı bir şekilde tamamlaması gerekir. Dil gelişimi açısından sürekli olarak birbirini tekrarlayan heceler bulunur. Bu heceler birleştiği zaman mama, dede gibi anlamlı kelimeler ortaya çıkar. "Baba al.", "Anne gel." gibi iki kelimeden oluşan küçük cümleler kurulur. Konuşma ve dil gelişimi adım adım ilerleyen bir süreçtir. Bebeklerde kısa cümle kullanımı yaklaşık olarak 12 ve 18 aylık dönem ve sonrasına denk gelir. Bebeklerdeki dil gelişimine etki eden faktörlere göre bebeklerin konuşması erken ya da geç olabilir. Eğer bebeğinizde herhangi bir sağlık sorunu yoksa onu konuşmaya teşvik ederek konuşmasını hızlandırabilirsiniz. 18 ve 24 aylık bebekler daha hızlı bir gelişimle konuşmayı sürdürürler.

Bebeklerin ilk kelimelerini söylemesinin ardından konuşabilmeleri için dil gelişimi önemlidir. Bebeklerde dil becerisi, bebek anne karnındayken oluşur. Doğmadan önce bebek annesinin sesini tanır. Doğumdan sonra da annesinin sesini sıklıkla duyarak kolayca seslere adapte olur. Bebek annesinin sesi ile kendisini güvende hisseder ve tanıdık bir alanda olduğunu düşünür. Bebek doğumdan sonra hem anne de babasının sesini çevredeki yabancı seslerden ayırt eder. Dil gelişiminin temelinde güvenme duygusu vardır. Bu yüzden bebeklerdeki dil becerisini ve konuşmanın gelişiminde bebeklerle kurulacak olan şefkat ve sevgi dolu iletişim oldukça önemlidir. İhtiyaçları tam zamanında şefkatli bir şekilde karşılanan ve koşulsuz sevgi gösterilen bebeğin dil ve konuşma becerileri zamanında ve sağlıklı bir şekilde gelişir. Bebeklerin konuşma eylemini gerçekleştirebilmesi için ağızdan çıkan harflerin hem hece hem de sözcüklere dönüşmesi gerekir. Herhangi bir sağlık problemi yoksa bebeklerin algıları açıktır ve sürekli olarak öğrenirler. Konuşabilmeleri için dil gelişimlerinin desteklenmesi çok önemlidir. Bebeklerdeki dil gelişimi taklit etme, dinleme ve ifade etme ile gerçekleşir. Bebek öncelikle harf olarak ses çıkarır ve daha sonra sessiz ve sesli harflerden basit ve tekrarlı heceler meydana getirir. Bu heceleri birleştirmesi ve sözcük evresine geçmesiyle dil gelişimi de ilerleme kaydeder.