Çocuğunuza kuralları öğretmek
18.02.2019 00:00:004 DK Okuma Süresi

Çocuğunuza kuralları öğretmek

Kurallar her zaman hayatımızda var olan yapılardır. Kuralların varlığını bilmek, kabul etmek, öğrenmek ve benimsemek toplumsal hayata uyum sağlamak, evde, okulda, sosyal çevrede ve iş yaşamında beklentileri anlayabilmek açısından önemlidir.

Gelişim döneminde çocuklara kural öğretmenin önemi nedir?

Kurallar her zaman hayatımızda var olan yapılardır. Kuralların varlığını bilmek, kabul etmek, öğrenmek ve benimsemek toplumsal hayata uyum sağlamak, evde, okulda, sosyal çevrede ve iş yaşamında beklentileri anlayabilmek açısından önemlidir. Bunlara ek olarak çocukları limitlendirmek, onlara disiplin vermek çocukların öz-disiplin kazanması açısından çok önemlidir. Öz disiplini olan çocuklar, sorumluluklarını yerine getirmesini bilir. Aynı zamanda bu çocuklar, kendilerini disipline ederek, boş zaman aktivitelerini sorumluluklarını yerine getirmesini engellemeyecek şekilde düzenlemesini de bilir. Çocuğa kural öğretmenin ikinci bir faydası ise çocuğu güvende tutmaktır. Dışarda arkadaşları ile oyun oynayan çocuk neler yapmaması gerektiğini bilirse kendini dışardaki tehlikelere karşı korumuş olur. Ayrıca kendisine öğretilen kuralları yerine getirebilen çocuk sorumluluk alabileceği bilincine varır ve bu süreç çocuğun sosyal-duygusal gelişimi açısından önemlidir. Üçüncü olarak çocuğa kural koymak çocuğun sağlıklı bir birey olması açısından da önemlidir. Örnek olarak yemekten önce ellerini yıkama kuralını bilen çocuk, bu kuralı dışarıda da uygulayacaktır. Abur-cubur ve fastfood gibi gıdaların sağlıksız olduğunu ve yenilmemesi gerektiğini bilen çocuğun bu gıdaları tüketmemesi de buna benzer bir örnektir. Zaman zaman ebeveynler çocuklarının üzülmesini istemediği için kural koymakta, limitleri belirlemekte ve çocuklarını disipline etmekte biraz daha ılımlı olabilir. Fakat çocuğa kural koymak, çocuğun pişmanlık, üzüntü ve öfke gibi kendisini rahatsız eden duyguları öğrenmesini ve bu duygular ile sağlıklı bir şekilde baş etmesini öğrenmesi açısından önemlidir. Son olarak çocuğa kuralları öğretmek, ona limitler koymak çocuğun ebeveynleri tarafından önemsendiğini bilmesini sağlar. Başka bir deyişle negatif sonuçların kurallar ile engellenmesi çocukta önemsendiği ve değerli olduğu bilincini doğurur. Bu bilinç çocuğun ileride kendisi için doğru seçimler yapmasını ve sağlıklı ilişkiler geliştirmesini sağlar.

Çocuğa kural koymak, çocuğu limitlendirmek ve disipline etmenin aşamaları nelerdir?

Kural koyma süreci, çocuğun gelişimine, büyüme sürecine, ruhsal, fiziksel ve bilişsel yapısına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Kural koyarken çocuğu da bu sürece dâhil etmek önemlidir. Başka bir ifade ile kuralı çocuğun da fikirlerini önemseyerek koymak, kurala uyması için onu motive edecektir. İkinci olarak kuralların basit, açık ve pozitif bir dille oluşturulmuş olması gerekir. ‘’Oyuncaklarını yerlere atma’’ demekten ziyade ‘’oyuncaklar onlar ile oynayalım ve eğlenelim diye vardır’’ demek, çocuğun kuralı benimsemesi açısından önemlidir. Ayrıca negatif dille oluşturulmuş kurallar çocukta cezalandırıldığı hissini uyandırır ve bu durum çocuğun kuralı takip etmesini zorlaştırır. Üçüncü bir yöntem olarak kurallar konusunda ebeveyn olarak tutarlı davranışlar göstermek ve rutinleri bozmadan bu kuralları uygulamak çocuğun kuralı benimsemesi açısından önemlidir. Kardeşine vuran bir çocuğun bu davranışı her yaptığında kendisi için negatif bir durumla karşılaşacağını biliyor olması çocuğun kardeşine vurmaması gerektiği kuralını benimsemesini kolaylaştıracaktır. Bunlara ek olarak istenilen davranışı yerine getiren çocuğun bu davranışı pekiştirilmelidir. Bu işlem çocuğun yaptığı güzel davranışı her defasında ödüllendirmekten ziyade, istenilen davranışın çocuğun kendisi ve çevresi için olan faydasını ona hissettirmek ve anlamasını sağlamak olmalıdır. Bunun için çocuğa emir kiplerini içeren bir dil kullanmaktan ziyade açıklayıcı bir dil kullanmak gerekir. Son olarak koyulan kurallar çocuğun, ortamın ve içinde bulunulan sürecin gerekliliklerini göz önüne alarak bu yapılar ile örtüşecek gerçekçi sınırlar içinde olmalıdır.

Bu yazı çocuk gelişim sitesi ÇocukluDünya iş birliği ile hazırlanmıştır.

İlginizi Çekebilecek Ürünler