Mastit Nedir, Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Mastit, memede doku iltihabı anlamına gelir. İltihabın şiddetine göre tedavi yöntemleri değişiklik gösterebilir ve memede enfeksiyon belirtileri ile ortaya çıkar.

Mastite en sık emziren kadınlarda rastlanırken emzirmeyen kadınlar ve erkeklerde de görülebilir. Özellikle emzirme döneminin ilk aylarında kadınlar göğüslerinde hassasiyet hissedebilmektedir. Bu durum normaldir. Ancak emzirme esnasında yanma hissi ve ağrı oluşuyorsa mastitten şüphe edilebilir. Mastitin geçmesi için ise genellikle ilaç tedavisine başvurulur.

Mastit, memedeki bir iltihaplanma durumudur ve erken teşhis ve tedavi edilmezse komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle herhangi bir memede enfeksiyon belirtisi fark edildiğinde hemen bir uzmana başvurmak önemlidir.

• Memede ağrı veya hassasiyet
• Meme dokusunda sertleşme veya şişlik
• Meme cildinde kızarıklık veya sıcaklık hissi
• Sürekli ya da emzirme esnasında ağrı hissi
• Meme ucunda yara
• Ateş ve titreme
• Halsizlik veya yorgunluk

Mastit tedavisinde genellikle antibiyotik ilaçlar kullanılır. Ayrıca, memede iltihap birikmesi (apse) varsa cerrahi müdahale de gerekebilir ve ameliyatla iltihaplı bölge temizlenir. Tedavi süresince emzirmeye devam edilmesi genellikle önerilir. Sürekli devam eden ve geçmeyen mastit durumlarında, detaylı tetkikler yapılmalı ve bazen farklı cerrahi müdahalelere ihtiyaç duyulabilir.

Meme bölgesi için nemlendirici ürünler kullanılması, pamuklu ve balenli emzirme sütyenlerinin tercih edilmesi tedaviye destek sağlar. Bunun yanında diyabet hastalarında emzirme dönemi dışında da mastit görülebileceği için beslenme alışkanlıklarındaki düzenleme ile kan şekeri seviyelerinin ideal noktaya çekilmesi tavsiye edilir.

• Emzirme sırasında meme ucunun yeterince temizlenmemesi, meme ucunda çatlaklar oluşması veya emzirme tekniğinin yanlış olması mastit riskini artırır.
• Bebeği birden sütten kesmek, göğüste süt birikimine ve enfeksiyona yol açabilir.
• Dar giysiler ve sutyenler de mastit riskini yükseltir.
• Sigara içmek, mastit riskini artırır. Tütünün içerdiği zararlı maddeler meme dokusunda iltihaba yol açabilir.
• Meme estetiği olanlarda mastit daha sık görülebilir. Bunun nedeni, meme dokusunun mikroplara daha açık olmasından kaynaklanmaktadır.

Hayır mastit kendiliğinden geçmez. Hastalar büyük oranda tıbbi tedavi görür. Süreç olumsuz ilerleyip apseleşmeler olduğunda cerrahi tedavi de uygulanır.

• Mastit oluşumunu engellemek için meme hijyenine dikkat etmek ve doğru emzirme yöntemleri uygulamak gereklidir.
• Mastit tedavisinde ilaçlarla birlikte, memeyi düzenli olarak boşaltmak ve sıcak uygulama da faydalıdır.
• Şeker hastaları, böbrek sorunu olanlar veya bağışıklığı zayıf olan kişilerde meme ucundan daha uzakta da apse oluşabilir. Bu durumda, apsenin boşaltılması ve antibiyotik tedavisi gereklidir.
• Eğer hastanın yaşına ve diğer bulgulara bakarak kanser riski varsa, iltihaplı ya da apseli alandan doku örneği alınmalıdır.

• Emzirme öncesi memenin sütle aşırı dolması önlenmelidir.
• Emzirme arası süre kısa tutularak sütün birikmesi engellenebilir.
• Mastitte memede şişkinlik olması nedeniyle bebeğin meme başını bulması zor olabilir. Bu nedenle, bebeğin meme ucunu ağzına düzgün aldığından emin olmak önemlidir. Bu gibi durumlarda emzirme öncesi meme ucunun sıkılarak az miktarda sütün dışarı çıkmasını sağlamak fayda sağlayabilir.
• Memenin yukarısından meme ucuna doğru masaj yapılması, emzirme esnasında süt akışını kolaylaştıracağından mastit gelişimini önlemede olumlu etki gösterebilir.
• Emzirme sonrasında memenin tamamen boşalmış olduğundan emin olunmalıdır. Sütünü tamamen boşaltmakta zorlanan anneler, emzirme öncesi memeye hafif sıcak uygulayarak sütün akışını kolaylaştırabilir.
• Eğer bir memede mastit varsa, emzirmeye o memeden başlamak daha etkilidir. Aç olan bebek daha kuvvetli emer, bu da sütün daha kolay boşalmasını sağlar.
• Bebeği her seferinde aynı pozisyonda emzirmek yerine farklı pozisyonlarda emzirmek.

Mastit genellikle kansere yol açmaz ve meme kanserine yakalanma riskini artırmaz. Ancak çok uzun süre tedavi edilmeyen ve ihmal edilen durumlarda, sürekli tahrişe bağlı olarak meme dokusunda ve ciltte kanser oluşabileceği bilinmektedir.

Mastit, tekrarlayabilen bir hastalıktır. Risk unsurları devam ettiği takdirde, bu hastalık yaşam boyu birkaç defa tekrar edebilir. Örneğin, emziren annelerde emzirme dönemi içerisinde birden fazla mastit atağı yaşanabilir. Bakımına yeterince özen göstermeyen şeker hastalarında, aşırı kilolu kişilerde veya bağışıklık sistemi zayıf olanlarda da tekrarlayan mastit durumlarına rastlanabilir.

Mastit şüphesi durumunda kadın doğum uzmanına veya genel cerraha başvurmak gerekir.

Hastalar, mastit tedavisine erken başladığında, belirtiler birkaç gün içinde hafiflemeye başlar. Ancak tam olarak iyileşme kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Genellikle antibiyotik tedavisinin tamamlanmasının ardından belirtiler tamamen kaybolur. 7-10 gün süreyle doğru antibiyotik tedavisi uygulandığında, mastitli hastalar tamamen iyileşebilir.

Çoğunlukla sigara kullanan 35 yaş ortalamasındaki kişilerde görülür. Periduktal Mastit vakalarında sigaranın süt yollarına zarar verdiği ve enfeksiyona sebep olma olasılığını artırdığı düşünülmektedir. Bu belirtileri önlemek için genellikle antibiyotik tedavisi tercih edilir. Ultrason gibi tetkiklerde iltihaplı sıvı (apse) bulunursa, bu sıvının çıkarılması gerekebilir. Ancak sadece bu sıvının çıkarılmasıyla hastalığın tekrar etme riski ortadan kalkmaz. Bu nedenle sürekli apse problemi yaşayanlar kişilere, süt kanallarını almak için ameliyat önerilebilir.

Granülomatöz mastitin nedeni çoğu hastada net olarak belirlenememektedir. Bazı hastalarda, tüberküloz, sarkoidoz, mantar enfeksiyonları gibi hastalıkların bu tür bir mastite yol açtığı görülmüştür. Bu, uzun süreli bir durumdur ve tedavisi daha karmaşıktır. İdiyopatik granülomatöz mastit için şu an yaygın olarak kabul edilen kesin bir tedavi yöntemi mevcut değildir. Bu tür mastitte kesin bir iyileşme elde edilemediği için genellikle belirtileri hafifletmek amacıyla kortizon gibi ilaçlara başvurulur. Fakat sürekli ve dirençli granülomatöz mastit durumlarında tedavi, memenin tamamen çıkarılmasını da içerebilir.

Mastit genellikle sadece bir memeyi etkilerken belirtilere ve göğüs muayenesi sonuçlarına göre teşhis edilebilir. Bu nedenle kişilerin mastit belirtilerinden şüphelenmesi ve emziren annelerin göğüsleriyle ilgili herhangi bir sorun yaşaması durumunda mümkün olan en kısa sürede doktorlarına başvurmaları önerilir.