Dermatologlarla birlikte geliştirildi

Uni Baby
Hassas Dokunuş

Öz Bakım Becerilerinin Kazanılması

16 dk okuma14 Mart 2019

Öz Bakım Becerilerinin Kazanılması

İnsanoğlunun hayatta herhangi bir destek almadan var olması için bazı niteliklere sahip olması gerekir. Bu nitelikler arasında en önemli yere sahip olanı ise öz bakımdır. Öz bakım, çocuğun kendi ihtiyaçlarını herhangi bir yardıma gereksinim duymadan kendiliğinden karşılayabilme yeteneğidir. Bu yeteneğe sahip olan çocuğunuz kendi kendine yemek yiyebilir, elbisesini çıkarıp giyinebilir, el ve yüzünü yıkayabilir, kişisel temizliğini gerçekleştirebilir ve tuvalet ihtiyacını kendi kendine giderebilir. Bu durum hem çocuk hem de ailesi açısından oldukça önemli bir durumdur. Bebeğinizin büyüme sürecinde ortaya çıkan ince ve kaba motor becerileri öz bakım becerilerinin gelişmesine katkı sağlar. Kademeli olarak gelişim sağlayan bebekler zamanla daha büyük boyutta performans sergiler. Çocuğun ve ailesinin hayatını olumlu yönde etkileyen bu beceriler sayesinde hayat daha kolay bir hal alır.

Yaşlara Göre Gerçekleştirilmesi Gereken Öz Bakım Becerileri Nelerdir?

Özbakım becerileri yaşın ilerlemesi ile birlikte daha profesyonel bir hal alır. Becerileri artan çocuk zaman içerisinde ailesinden daha da bağımsız bir şekilde davranarak adeta özgür bir bireye dönüşür. İşlerini kendi kendine yapan çocuğun özgüveni artar. Çocuk her defasında yaptığı işin daha da fazlasını yapmak ister. Başlangıçta yemek yerken ya da giyinirken anne ve babasından destek alan çocuk zamanla tüm kişisel ihtiyaçlarını kendisi gerçekleştirir. Örneğin başlarda dökerek de olsa yemek yiyen çocuk süreç ilerledikçe daha profesyonel şekilde yemeğini yemeye başlar. Bu yeteneğin kazanılmasında yemek esnasında çocuğun etrafında bulunan yetişkinleri gözlemlemesi önemli bir yere sahiptir. Sürekli olarak gelişen ve yaşa göre kazanılan öz bakım becerilerinin neler olduğuna gelin birlikte bakalım:

  • 36-48 aylık bir çocuk ebeveynlerinden destek alarak kendi saçını tarar. Dişini fırçalar. Tuvalet ihtiyacını destek alarak kolay biçimde giderir. Bir giysinin tersini ve düzünü iyi bilir.
  • 48-60 aylık çocuklar el ve yüzünü herhangi bir yardım almadan yıkar. Sofrada uyulması gereken kurulları iyi bilir ve bu kuralları uygular. Kıyafetlerini askıya kolaylıkla asar.
  • 60-72 aydan sonra çocuklar yaşanabilecek tehlikeleri erkenden fark ederek ona göre davranış sergiler. Kıyafetlerini kendi giyebilir ya da çıkarabilir. Yemek yerken kullanılan malzemeleri kusursuz biçimde kullanma yeteneğine sahiptir.

Öz Bakım Becerilerine Yönelik Materyaller Nelerdir?

Çocuk için önemli bir yere sahip olan becerilerin nasıl ve neyle kazanılacağı aileler tarafından merak edilir. Bu konu hakkında araştırma yapan aileler için çocuklarda kişisel bakım yeteneğini kazanmaya yardımcı olan çeşitli uygulamalar ve materyaller bulunur. Makas, kalem, saç fırçası, diş fırçası, çatal, bıçak ve kaşık bu materyaller arasında yer alır. Yapılacak olan küçük faaliyetler, iyi bir gözlem ve etraftaki insanları iyi şekilde izlemek bu materyallerin daha doğru bir biçimde kullanılmasına yardımcı olur. Bu sayede çocuklar öz bakım becerilerini daha kolay ve hızlı bir biçimde kazanır. Çocuğa sağlanacak olan materyallerin kademeli olarak artırılması ya da geliştirilmesi önemli bir detaydır. Bu sayede çocuk yapılacak olan aktiviteye daha rahat bir şekilde katılım sağlar. Çocuklara beceri kazandıracak materyalleri seçerken çocuk güvenliğini ve çocuğun yaşını göz önünde bulundurmak gerekir. Çocuk sağlığını tehlikeye atacak materyallerden uzak durmak gerekir. Böylece yapılacak olan etkinlikler daha kolay ve emniyetli bir biçimde gerçekleştirilir.

Öz Bakım Becerisini Geliştirmek İçin Neler Yapılabilir?

Okul öncesi öz bakım becerilerini geliştirmek için ailenin çocuğa destek olması gerekir. Bu sayede çocuk kendisini daha özgüvenli hissederek korkusuzca eylemlere girişir. Desteklenen çocuk zamanla daha ileri seviyelerde performans sergiler. Çocukların becerisini geliştirmek için süreci belirli bir rutine dönüştürmek faydalı olabilir. Böylece aynı görev her defasında daha seri biçimde tamamlanmış olur. Çocuğa verilecek olan talimatlarda kesinlik ve tutarlılık da öz bakım becerisi geliştirme konusunda oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu sayede çocuğun hata yapma ihtimali azalarak zamanla ortadan kalkar. Çocuğa zaman konusunda aceleci davranmak çocuğu hataya ve korkuya iter. Bu nedenle beceri kazanımı esnasında esnek olmak ve çocuğa ihtiyaç duyduğu süreyi tanımak gerekir. Çocuğun becerilerini geliştirmek için ona fırsat tanımak ve imkan yaratmak gerekir. Fırsat tanınan çocuk yaşadığı başarısızlıkların üstesinden daha kolay bir şekilde gelebilir.

Öz Bakım Becerisinde Eksiklik Nelere Sebep Olur?

Öz bakım konusunda sıkıntı yaşayan bir çocuk gündelik yaşamda pek çok sorun ile karşı karşıya kalabilir. Bu sorunlar nedeni ile çocuk sosyal çevresine adapte olmakta güçlük çekebilir. Bu durum aile ve çocuk için oldukça zorlayıcı bir durumdur. Beceri eksikliği sonucu ortaya çıkan durumlardan bazıları şunlardır:

  • Çocuk günlük işlerinde ebeveynlerine ya da bakımından sorumlu olan kişiye bağımlı hale gelir.
  • Yemek yeme ve uyku konusunda ciddi problemler ortaya çıkabilir.
  • İnce ve kaba motor becerilerinde birtakım eksiklikler gözlemlenir.
  • Özgüvenin gelişmesi de sekteye uğrar.

Özbakım Becerileri ile İlgili Etkinlikler Nelerdir?

Çocukların büyüdüklerinde kendi kendine yeten bireyler haline gelebilmesi için birtakım becerileri küçük yaşta edinmiş olmaları gerekir. Yaş grubuna göre özel olarak tasarlanmış olan öz bakım becerileri etkinliklerinden faydalanarak bu gelişimi kolayca destekleyebilirsiniz. Bu etkinlikleri uygularken çocuğunuzun gelişimini göz önünde bulundurmanız gerekir. Çünkü her çocuğun gelişimi birbirinden farklılık gösterir.

Çocuklarda beceri geliştirme konusunda en önemli etkinlik hiç şüphesiz oyundur. Çünkü çocuklar oyun aracılığı ile kolay ve hızlı bir şekilde öğrenirler. Örneğin yemek yerken çocuğunuza çeşitli komutlar verip aynısını siz de gerçekleştirebilirsiniz. Bu sayede çocuk sizi gözlemleyerek ve taklit ederek öğrenir. Bana bak ve aynısını yap oyunu, masallar ve temizlik hakkında yazılmış şarkılar en çok kullanılan öz bakım becerilerini geliştirme etkinlikleri arasında yer alır. Bunun dışında çoraplar ve ayakkabılar ile yapılabilecek etkinlikler, elbise giyinme yarışı, su taşıma yarışması, çamaşır asma ve ayakkabını bul etkinlikleri özellikle okulun ilk günlerinde çocuklara en çok oynatılan beceri oyunları arasındadır. Bu oyunları evde de uygulayarak becerilerin pekişmesini sağlayabilirsiniz. Bu esnada çocuğunuz ile eğlenceli vakit de geçirmiş olursunuz.

Öz Bakım Becerisine Sahip Olmayan Çocuk Hangi Özelliklere Sahiptir?

Öz bakım becerileri nelerdir? konusu kadar bu beceriden yoksun olan çocukların sahip olduğu özellikler de merak edilir. Beceri yoksunluğunun temel nedeni anne ve babaların çocuklarına hayatı fazla kolaylaştırmalarıdır. Bu durumda çocuk hiçbir iş yapmadan hayatına devam eder. Yaşadığı her aksaklıkta etrafında yer alan insanlardan yardım bekler. Hayatın akışı içerisinde bu durum oldukça zorlayıcı bir durumdur. Ebeveynlerine tamamen bağlanmış olan çocukta özgüven eksikliği ve arkadaşlık kurmada problemler gözlemlenebilir. Çocuğun kendine olan güveni sarsıldığından dolayı arkadaş edinmede problem yaşayabilir. Kendi başına sorun çözemez ya da herhangi bir sorumluluk altına girmekten kaçınabilir. Sürekli olarak birine bağlı şekilde yaşamaya alışmış olan çocuk yaşadığı en ufak sorunda bile başarısızlık hissine kapılabilir. Bu durum çocuğun mutsuz ve karamsar bir psikolojiye bürünmesine sebep olabilir. Çocuğunuzun bu gibi olumsuz özelliklere sahip olmaması için yapacağı her türlü faaliyette onu desteklemeniz ve yaptığı hatalara karşı yüksek tepkiler vermemeniz son derece önemlidir.

Unutma: her bebeğin cildi farklıdır. Emin olamadığında bebeğinin cildine uygun rutini cilt tiplerinden inceleyebilir ya da bir uzmana danışabilirsin.

Uni Baby Uzman Ekibi

Dermatoloji & pediatri danışmanlığı

Bebeğinin cilt tipini keşfet4 cilt tipi dünyasından bebeğininkini seç, ona özel rutini gör.Cilt tiplerini keşfet

İlgili yazılar